BNR – Big Five

Basisonderwijs onder druk.

Vijf dagen lang, bij BNR Nieuwsradio’s Big Five.

Art Rooijakkers sprak deze week vier gasten voordat ik vrijdag mocht aanschuiven.

Roos Braam liet zien wat vakintegratie doet: taal- en rekendoelen die je koppelt aan wereldoriëntatie, muziek en lezen. En ze vroeg om professionele ruimte – de doelen liggen vast, de route ernaartoe bepaalt de leraar. Die kent zijn klas; de methode niet.

Marjolein Moorman legde de vinger op de vroege selectie: op twaalfjarige leeftijd de leerlingen verdelen over zeven niveaus, uitzonderlijk vroeg en fijnmazig, met stress, segregatie en kansenongelijkheid als prijs.

Karim Amghar draaide de waardering om: waardeer handvaardigheid, sociale vaardigheden en burgerschap even hoog als de vwo-vakken. En bouw een elftal om de leerkracht heen.

Freddy Weima gaf de sector een 8 voor de spirit en een dikke onvoldoende voor de schoolgebouwen, en vroeg om één landelijke aanpak in plaats van subsidieconfetti.

Stuk voor stuk terecht. En toch zijn het allemaal antwoorden op de vraag hóé het beter kan. Ik miste de vraag waartoe.

METEN IS NIET BEGRIJPEN- We meten een klein stukje van de taalontwikkeling, maken dat meten belangrijk en richten het onderwijs daarop. Uit datzelfde stukje trekken we vervolgens drie conclusies tegelijk: waar het kind staat, welk advies het krijgt, en hoe goed de school is. Dat kan één toets met meerkeuzevragen niet dragen. Ondertussen is de vraag eronder vergeten: waarom ga ik eigenlijk naar school?

WAARTOE DAN WEL- Onderwijs is geen productielijn maar een oefenplaats: een plek waar een kind mag verschijnen, mag vertragen en fouten mag maken. De vraag die ik de hele week niet hoorde: wat voor samenleving willen we zijn, en wat draagt deze school daaraan bij? Dat is een pedagogische vraag.

“Zonder pedagogiek geen democratie.”

IK WIL EEN MENS- Ik ben niet tegen AI, zonder Google Maps was ik niet in de studio aangekomen. Maar zodra AI het productieproces overneemt en versterkt, verdwijnt het mens-zijn. We zien op dashboards data, die maar een beperkte weergave geven van het kind. Daarover gaat mijn boek Mens blijven tussen systemen.

HET KAN NU AL ANDERS- Dat is geen hoop, dat is praktijk. Er zijn scholen die de selectie weggooien en opnieuw naar kinderen kijken. Er zijn scholen die anders toetsen, opleidingen die anders opleiden. Er is meer ruimte dan we denken.

NIET TEGEN TOETSEN- Ik ben ertegen dat we toetsen zonder bedoeling. Leren lezen is essentieel, maar door het leesplezier stuk te toetsen halen we eruit waar het taal om gaat. Ik had kleuters in de Pijp: een fiets in de kring uit elkaar halen en weer in elkaar zetten leverde meer taalontwikkeling op dan meerkeuzevragen oefenen. Toets wat je echt wilt weten. Heeft het kind de stof geleerd, of de toets behaald?

Ik ben somber over het systeem máár hoopvol over de mensen die erin werken.

Luister de week terug 👇