Over mij

Jan Jaap Hubeek

Ik ben Jan Jaap Hubeek – podcastmaker, auteur en sinds mei 2024 directeur van stichting NIVOZ, het Nederlands Instituut voor Onderwijs- en Opvoedingszaken. NIVOZ sterkt leraren, schoolleiders en bestuurders in hun pedagogische opdracht. NIVOZ werkt aan een gelijkwaardige samenleving en onderwijs dat daaraan bijdraagt. En als je daar een visie op hebt: wat is daar dan voor nodig, en wat vraagt dat van jou?

Die drie vragen – intentie, ontwerp, handelen – vormen samen de lemniscaat, een instrument waarover ik met Aziza Mayo en Wouter Modderkolk dit artikel schreef. De kern is de vraag naar congruentie: doen we eigenlijk wel wat we belangrijk vinden? Het is geen vraag die je één keer oplost. De lemniscaat is niet toevallig het teken van oneindigheid: geen les, geen ontmoeting met een leerling is hetzelfde, dus elke dag stel je de vraag opnieuw.

Onderwijsloopbaan

Mijn loopbaan begon voor de klas, in het speciaal onderwijs en het praktijkonderwijs. Dat is achteraf geen willekeurig begin geweest. Juist daar, bij leerlingen voor wie het reguliere systeem te smal bleek, wordt zichtbaar wat onderwijs eigenlijk is. Ik heb daar geleerd dat een kind niet stukloopt op leerstof, maar op de vraag of iemand hem ziet.

Ik gaf les in Paramaribo en Kathmandu. Twee plekken die me hebben afgeleerd te denken dat het Nederlandse onderwijs een neutrale maatstaf is. In Kathmandu werd me duidelijk hoeveel van wat wij “vanzelfsprekend goed onderwijs” noemen eigenlijk cultuur is, en hoe weinig een kind nodig heeft om te willen leren én hoe veel om zich veilig te voelen.

Terug in Nederland werkte ik op een school voor ontwikkelingsgericht onderwijs (OGO) in de Amsterdamse Pijp. Daarna was ik ruim zeventien jaar verbonden aan Hogeschool Leiden, grotendeels als onderwijsmanager van de lerarenopleiding. Daar heb ik nieuwe opleidingsroutes naar het leraarschap ingericht en veel gewerkt aan werving: zij-instroom, en meer mannen in het onderwijs. Ook deed ik onderzoek naar diversiteit en inclusie binnen het vrijeschoolonderwijs, via het lectoraat Waarde(n) van het vrijeschoolonderwijs.

Boek: Mens blijven tussen systemen

In april 2026 verscheen bij Telos Uitgevers mijn boek Mens blijven tussen systemen — een pleidooi voor menswaardig onderwijs in AI-tijden. Geen handleiding met snelle oplossingen, maar een uitnodiging tot pedagogische reflectie: wat gebeurt er met onderwijs als dashboards, data en algoritmen steeds meer bepalen wat goed, efficiënt en belangrijk is?

Mijn zorg is niet dat de techniek te veel kan. Mijn zorg is dat wij onze vragen gaan aanpassen aan wat de techniek kan beantwoorden. Een systeem dat vooral registreert wat meetbaar is, maakt op den duur onzichtbaar wat dat niet is — twijfel, vertrouwen, het moment waarop een leerling besluit dat hij het toch nog eens probeert. Dat verdwijnt niet uit de klas, maar wel uit het gesprek erover. En wat uit het gesprek verdwijnt, verliest zijn gewicht. Zo raakt wat er gebeurt langzaam los van wat je eigenlijk beoogde — zonder dat iemand er ooit voor koos.

Het boek is o.a. verkrijgbaar via Telos Uitgevers en je lokale boekhandel (ISBN 9789083660035).

Podcasts

Sinds 2019 maak ik podcasts over onderwijs en pedagogiek. Mijn bekendste serie is Meesterwerk: inmiddels meer dan 200 gesprekken met mensen die vanuit een menswaardige visie hun onderwijs inrichten.

Ik ben daarmee begonnen omdat ik zag dat veel onderwijsvisionairs in de kern hetzelfde uitwerken: vanuit visie hun onderwijs inrichten én daar ook naar handelen. Die verhalen en ontwikkelingen wilde ik verbinden en een geluid geven.

Wat me na ruim tweehonderd gesprekken vooral is opgevallen: bijna niemand begint bij een methode. Iedereen begint bij het kind, iedereen begint vanuit visie op onderwijs. Goede schoolteams doorlopen de lemniscaat vanuit intentioneel pedagogisch én didactisch handelen, langs de inrichting van dat onderwijs en wat het van een onderwijsteam vraagt.

Daarnaast maak(te) ik series over onder meer AI en pedagogiek, hoogbegaafdheid, vrijeschoolonderwijs, inclusie en diversiteit, burgerschapsvorming en – voor de liefhebber – planten in de Hortus van Amsterdam. Hoe je naar een plant óf kind kijkt zegt een hoop over jezelf.
Je vindt alle afleveringen op deze site, op Spotify en Apple Podcasts.

Lezingen en gesprekken

Ik spreek regelmatig op scholen, congressen en studiedagen over pedagogiek, menswaardig onderwijs en de invloed van AI en systeemdenken op de school. Het liefst niet als monoloog: de beste bijeenkomsten zijn die waarin een team achteraf zijn eigen vragen scherper heeft. Wat willen we eigenlijk, wat hebben we daarvoor te organiseren, en wat vraagt dat van ons?

Interesse in een lezing, college of gesprek? Neem contact op via LinkedIn