Bronnen
Pedagogische bronnen
Boeken, films, documentaires en artikelen die het pedagogisch denken voeden. Bij sommige bronnen lees je ook citaten, wat ze betekenen voor het onderwijs en welke vragen ze oproepen.
Veel van deze bronnen heb ik gebruikt bij het schrijven van mijn boek Mens blijven tussen systemen (Telos, 2026). Ze vormen de achtergrond van dat boek: over opvoeding en onderwijs, over technologie en AI, en over de vraag hoe we mens blijven in de systemen die we zelf bouwen. Hier deel ik ze, zodat je zelf verder kunt lezen.
Daarnaast houd ik hier nieuwe, actuele titels bij, voor verder onderzoek en voor andere thema’s. Geen uitgebreide boekverslagen, maar korte notities: waar een boek over gaat en wat je ermee zou kunnen in je eigen praktijk.
Nieuwste eerst
Alle bronnen
-

Pedagogische tact — Luc Stevens en Geert Bors
Luc Stevens en Geert Bors over het hart van goed onderwijs: de interactie tussen leraar en leerling, en de tact om op…
-

Onderwijs voorbij de meritocratie — Robert van Putten en Theo van der Zee (red.)
Essays en praktijkbijdragen over onderwijs voorbij de eenzijdige focus op eigen verdiensten, prestaties en succes.
-

The Hundred Languages of Children — Carolyn Edwards, Lella Gandini en George Forman (red.)
Over de pedagogiek van Reggio Emilia en Loris Malaguzzi: een kind heeft honderd talen, maar school en cultuur nemen er negenennegentig af.
-

Het onderwijsvragenboek — Claire Boonstra, Claudette de Graaf Bierbrauwer en Nanda Carstens
Waarom zitten leerlingen in jaarklassen, en waarom werken we met cijfers en huiswerk? Een boek over de vanzelfsprekendheden van het onderwijs.
-

De gelukkige klas — Theo Thijssen
Meester Staal wil maar één ding: een gelukkige klas. Theo Thijssens klassieker over het dagelijks werk van een leraar.
-

Doe zelf normaal — Maxim Februari
Maxim Februari over wat er met het recht gebeurt als data en algoritmes bepalen wat normaal is.
-

Grote pedagogen in klein bestek — Tom Kroon en Bas Levering (red.)
Korte portretten van grote pedagogen, van klassieke denkers tot twintigste-eeuwse vernieuwers, en wat ze ons nu nog te zeggen hebben.
-

Reassembling the Social — Bruno Latour
Bruno Latour over het sociale als netwerk van verbindingen, waarin ook dingen en systemen meehandelen.
-

Van de kat en de bel — Karen Heij
Karen Heij onderzocht vijftig jaar eindtoets basisonderwijs, en concludeert dat de toets bestaande ongelijkheid eerder versterkt dan opheft.
-

Careless People — Sarah Wynn-Williams
Sarah Wynn-Williams werkte jarenlang aan de top van Facebook, en beschrijft hoe groei en macht er steeds zwaarder wogen dan de gevolgen…
-

Weapons of Math Destruction — Cathy O’Neil
Cathy O’Neil over ondoorzichtige algoritmes die over mensen beslissen, en ongelijkheid versterken, ook in het onderwijs.
-

Pedagogy of the Oppressed — Paulo Freire
Paulo Freire zet tegenover het ‘bankiersmodel’ van onderwijs een pedagogiek van dialoog, waarin leren lezen ook leren de wereld te lezen is.
-

Kees de jongen — Theo Thijssen
Theo Thijssen beschrijft van binnenuit het leven van de twaalfjarige Kees: zijn dagdromen, zijn schaamte en zijn kleine overwinningen.
-

De essays — Michel de Montaigne
Michel de Montaigne, uitvinder van het essay, over twijfel, ervaring en opvoeding: liever een goedgevormd hoofd dan een volgestopt hoofd.
-
-

Between Past and Future — Hannah Arendt
Hannah Arendt over gezag, vrijheid en opvoeding, met het essay ‘De crisis in de opvoeding’: het kind beschermen tegen de wereld, en…
-

Op de vleugels van Icarus — Peter-Paul Verbeek
Peter-Paul Verbeek over hoe techniek en moraal met elkaar meebewegen, en waarom we technologie moeten begeleiden in plaats van alleen beoordelen.
-

Alan Turing: The Enigma — Andrew Hodges
Andrew Hodges’ standaardbiografie van Alan Turing, grondlegger van de informatica en bedenker van de vraag of machines kunnen denken.
-

Intrinsic Motivation and Self-Determination in Human Behavior — Edward L. Deci en Richard M. Ryan
Edward Deci en Richard Ryan over intrinsieke motivatie, en waarom beloningen die kunnen ondermijnen: de basis van de zelfdeterminatietheorie.
-

De menselijke conditie — Hannah Arendt
Hannah Arendts hoofdwerk over arbeid, werk en handelen, en over het vermogen om opnieuw te beginnen.
-

Tractaat over het spieken — Cornelis Verhoeven
Cornelis Verhoeven over spieken, en over een onderwijs dat de schijn van kennis belangrijker maakt dan kennis zelf.
-

Switchen en klimmen — Iliass El Hadioui e.a.
Iliass El Hadioui en anderen over leerlingen die schakelen tussen thuis, straat en school, en hoe dat hun kansen op de schoolladder…
-

The Singularity Is Near — Ray Kurzweil
Ray Kurzweil voorspelt het moment waarop mens en machine versmelten, een sleuteltekst van het techno-optimisme.
-

The AI Con — Emily M. Bender en Alex Hanna
Emily Bender en Alex Hanna prikken door de hype rond AI heen: wie profiteert ervan, en wie betaalt de prijs?
