Bronnen
Pedagogische bronnen
Boeken, films, documentaires en artikelen die het pedagogisch denken voeden. Bij sommige bronnen lees je ook citaten, wat ze betekenen voor het onderwijs en welke vragen ze oproepen.
Veel van deze bronnen heb ik gebruikt bij het schrijven van mijn boek Mens blijven tussen systemen (Telos, 2026). Ze vormen de achtergrond van dat boek: over opvoeding en onderwijs, over technologie en AI, en over de vraag hoe we mens blijven in de systemen die we zelf bouwen. Hier deel ik ze, zodat je zelf verder kunt lezen.
Daarnaast houd ik hier nieuwe, actuele titels bij, voor verder onderzoek en voor andere thema’s. Geen uitgebreide boekverslagen, maar korte notities: waar een boek over gaat en wat je ermee zou kunnen in je eigen praktijk.
Nieuwste eerst
Alle bronnen
-

Algorithms of Oppression — Safiya Umoja Noble
Safiya Umoja Noble laat zien dat zoekmachines geen neutrale vensters zijn, maar bestaande vooroordelen over ras en gender versterken.
-

Mythos — Stephen Fry
Stephen Fry vertelt de Griekse mythen opnieuw, van Chaos tot Prometheus en Pandora: oude verhalen over vragen die ertoe doen.
-

The Shallows — Nicholas Carr
Nicholas Carr over wat internet doet met ons vermogen om diep en geconcentreerd te lezen en te denken.
-

Uitverkoren — Saskia Pieterse en Janneke Stegeman
Saskia Pieterse en Janneke Stegeman over het Nederlandse zelfbeeld van vrijheid en tolerantie, en hoe dat samengaat met vier eeuwen kolonialisme.
-

Een geschiedenis van het onderwijs in Nederland — Piet de Rooy
Piet de Rooy over hoe het Nederlandse onderwijs werd wat het is: van schoolstrijd en verzuiling tot de spanning tussen gelijke kansen…
-

Leviathan — Thomas Hobbes
Thomas Hobbes over de natuurtoestand en het maatschappelijk verdrag: hoeveel vrijheid ruilen we in voor veiligheid?
-

Ik ben ook een mens — Joop Berding
Joop Berding brengt Korczak, Dewey en Arendt bij elkaar rond één vraag: hoe neem je kinderen serieus, nu al, en niet pas…
-

Experience and Education — John Dewey
John Dewey over de vraag wanneer een ervaring leerzaam is, en waarom zowel traditioneel als progressief onderwijs daarin tekort kan schieten.
-

New Atlantis — Francis Bacon
Francis Bacon beschrijft het eiland Bensalem en het Huis van Salomon: een vroeg beeld van wetenschap als macht over de natuur.
-

De motivatierevolutie — Rob Martens
Rob Martens over hoe toetsdruk, controle en bureaucratie de motivatie in het hoger onderwijs ondermijnen, en hoe het anders kan.
-

Het seculiere experiment — Hans Boutellier
Hans Boutellier maakt de balans op van vijftig jaar secularisatie: wat bindt een samenleving die van God los ging?
-

De onttovering van AI — Ronald Meester en Marc Jacobs
Ronald Meester en Marc Jacobs: de vraag is niet of AI ons overneemt, maar of wij ons laten overnemen.
-

Technopoly — Neil Postman
Neil Postman over een cultuur die zich onderwerpt aan technologie, en wat leraren daartegenover kunnen zetten.
-

Understanding Media — Marshall McLuhan
‘The medium is the message’: Marshall McLuhan over hoe media onze waarneming en ons denken van binnenuit vormen.
-

Superintelligence — Nick Bostrom
Nick Bostrom over de vraag wat er gebeurt als machines de mens in intelligentie voorbijstreven, en hoe we ze dan nog sturen.
-

Wij nihilisten — Hans Schnitzler
Hans Schnitzler zoekt de culturele wortels van de digitale revolutie, en houdt ons een spiegel voor: we zijn allemaal nerds geworden.
-

The Rise of the Meritocracy — Michael Young
Michael Young bedacht het woord meritocratie als waarschuwing: een satire over een samenleving die volledig is ingericht op verdienste.
-

Pedagogiek: de plicht om weerstand te bieden — Philippe Meirieu
Kinderen hebben er recht op weerstand te ervaren, stelt Philippe Meirieu. Weerstand is geen obstakel, maar een voorwaarde om volwassen in het…
-

Brave New Words — Salman Khan
Salman Khan belooft een AI-tutor voor elke leerling. Een lezing van zijn pleidooi, en de vraag wat er dan overblijft van de…
-

Gekaapt door het kapitaal — Mirjam de Rijk
Mirjam de Rijk volgt het geld van private-equityfondsen in zorg, wonen, kinderopvang en onderwijs, en laat zien dat het onderwijs er middenin…
-

The AI Mirror — Shannon Vallor
Shannon Vallor noemt AI een spiegel die ons toont zoals we al waren. Wat betekent dat voor een school die kinderen wil…
-

In de schaduw van AI, Leven in een algoritmische tijd en Madhumita Murgia
Madhumita Murgia volgt de mensen die onder algoritmes leven, van datawerkers in Nairobi tot moeders van kinderen op de Amsterdamse Top400-lijst.
-

Frankenstein en de pedagogiek — Philippe Meirieu
Philippe Meirieu gebruikt het verhaal van Frankenstein om te laten zien dat opvoeden geen fabriceren is. Kun je opvoeder zijn zonder de…
-

Brief aan de beginnende leraar — Philippe Meirieu
Een persoonlijke brief van Philippe Meirieu aan aankomende en beginnende leraren: over een onderwijs dat steeds verandert, en de kern van het…