#10 Walhallab

In deze aflevering van Bronnen van Betekenis gaat Jan Jaap Hubeek in gesprek met Lisette Bastiaansen over wat het werk van Edith Stein ons vandaag nog te zeggen heeft. Edith Stein zat nooit aan de goede kant van de medaille. Eerst mocht ze niet werken omdat ze vrouw was. Toen moest ze stoppen omdat ze joods was. Vervolgens moest ze vluchten, en uiteindelijk werd ze opgepakt omdat ze katholiek én joods was. En toch bleef Edith Stein (1891–1942) zoeken naar waarheid, naar de diepste kern van het mens-zijn. Het is de eerste aflevering in een nieuwe reeks: vrouwenstemmen over opvoeden – over vrouwelijke denkers wier stem historisch gezien binnen de pedagogiek onderbelicht is gebleven. Centraal staan thema’s als empathie, gemeenschap, contemplatie en zielsindividualiteit. Edith Stein begreep empathie niet als je in een ander verplaatsen, maar als het ontvangen van de ander die anders is dan jij – als een daad van waarnemen. Ze pleitte voor de gemeenschap als oefenplaats voor authenticiteit: niet om op elkaar te gaan lijken, maar juist om te ontdekken wie jij bent. En ze wees op contemplatie – de stilte opzoeken, naar binnen keren – niet als vlucht uit de wereld, maar als voorwaarde om er werkelijk in aanwezig te zijn. Wat kunnen leraren en opvoeders meenemen? Lisette Bastiaansen formuleert het kernachtig: waarheid en klaarheid. Weet wat voor jou de bedoeling is, en leef dat ook. Niet als prestatie, maar als dagelijkse oefening. Dit gesprek sluit aan bij het artikel dat Lisette Bastiaansen schreef voor de NIVOZ Pedagogische Canon: Edith Stein en de pedagogiek van de ziel: over empathie, spiritualiteit, contemplatie en ander pedagogisch ‘slijpwerk’ — dat artikel vormt de inhoudelijke basis voor dit gesprek en is te lezen op nivoz.nl.