Lezing en workshop · AI en pedagogiek

Mens blijven tussen systemen

Fijn dat je erbij was. Op deze pagina staat de presentatie, met daaronder informatie over het boek, de opleidingen van NIVOZ, de podcastserie en bronnen om verder te lezen en te luisteren.

Omslag van het boek Mens blijven tussen systemen. Een pleidooi voor menswaardig onderwijs in AI-tijden, door Jan Jaap Hubeek (Telos Uitgevers, 2026)

Het boek · Telos, april 2026

Mens blijven tussen systemen

Een pleidooi voor menswaardig onderwijs in AI-tijden. Wat gebeurt er als dashboards, data en algoritmen steeds vaker bepalen wat een school belangrijk vindt, en welke pedagogische ruimte blijft er dan over? Het boek werkt toe naar pedagogische ruimte tussen systemen, met vier handelingsperspectieven: aandacht, vertragen, onderbreken en ondersteunen.

AuteurJan Jaap Hubeek
VoorwoordFelienne Hermans
UitgeverTelos Uitgevers, april 2026
ISBN9789083660035

Ook te bestellen via je lokale boekhandel, met het ISBN hierboven.

Verder leren · NIVOZ

Opleidingen van NIVOZ

Wie verder wil met de vragen uit de lezing, kan dat doen in een van de opleidingen van NIVOZ. Elke opleiding richt zich op een andere plek in de school.

Voor leraren · po tot en met wo

Pedagogische Tact

Zes bijeenkomsten op Landgoed de Horst (Driebergen) en in Dokhuis (Rotterdam). Start 12 november 2026. Met Luis Duarte en Hanneke de Graaff.

Voor schoolleiders · po tot en met wo

Pedagogisch Leiderschap

Rond de vraag: doe je wat je bedoelt? Start 18 januari 2027. Met Karin van Zutphen en Merlijn Wentzel. Erkend door het Schoolleidersregister.

Voor bestuurders

Pedagogisch Leiderschap voor bestuurders

Vijf bijeenkomsten in 2027 voor bestuurders in po, vo, mbo, hbo en kinderopvang. Meer hieronder.

De route voor bestuurders

Pedagogisch Leiderschap voor bestuurders

Veel van wat in de lezing aan bod kwam, wordt op het niveau van het bestuur besloten. Welke systemen een school binnenkomen, wat een dashboard mag sturen en welke ruimte leraren en schoolleiders houden: dat zijn bestuurlijke keuzes met pedagogische gevolgen.

Deze opleiding gaat over die keuzes. Centraal staan je eigen waarden en richting, wat de situatie van je vraagt, en de samenhang tussen bedoeling en praktijk en tussen beleid en uitvoering. Eén van de thema’s is wat AI vraagt van bestuurders. Tussen de bijeenkomsten werk je in je eigen organisatie en in kleine groepen verder.

VoorBestuurders in po, vo, mbo, hbo en kinderopvang
OpzetVijf bijeenkomsten van 15.00 tot 21.00 uur, inclusief vegetarisch diner
Data6 januari, 11 maart, 19 mei, 13 september en 11 november 2027
PlaatsCentraal in het land
BegeleidingKarin van Zutphen, Hartger Wassink en Edith van Montfort
Kosten€ 4.000, btw-vrij
ContactNIVOZ, 010-3225450
De lemniscaat: een liggende acht met intentie, ontwerp en handelen

Instrument · NIVOZ

De lemniscaat: doe je wat je belangrijk vindt?

De lemniscaat is een eenvoudig instrument in de vorm van een liggende acht. Het verbindt drie vragen: wat is de intentie van ons onderwijs, hoe is de praktijk daarvoor ontworpen, en wat vraagt dat van het handelen van professionals? De visie van de school is het ijkpunt. Het doel is congruentie: dat bedoeling, inrichting en dagelijks werk met elkaar kloppen.

Het instrument werkt op elk niveau, van één leerling of klas tot schoolbeleid, samenwerking en verantwoording. Je kunt beginnen bij een vraag over doelen, over organisatie of over handelen; je komt altijd langs alle drie. De vorm laat zien dat dit werk nooit af is.

Aziza Mayo, Jan Jaap Hubeek en Wouter Modderkolk · NIVOZ

Luister · podcastserie

AI – Het pedagogisch appèl

Vertragende gesprekken over de pedagogische verantwoordelijkheid achter de technologische versnelling. Niet de hype, maar de vraag die eronder ligt: hoe blijf je als leraar en als school mens in een wereld die steeds meer door algoritmen wordt aangestuurd?

Verder luisteren en lezen

Podcasts en bronnen

Podcast · #22

Marleen Stikker over BigTech en het onderwijs

Over de invloed van grote techbedrijven op het onderwijs, en wat scholen daartegen kunnen doen.

Podcast · #20

Wat is het pedagogische appèl?

In gesprek met Jelle Ris over het begrip dat de serie zijn naam gaf.

Podcast · #8

Robbert van Empel over AI in de geschiedenisles

Hoe een leraar geschiedenis AI inzet in zijn lessen.

Bron · boek

Vraag het AI — Robbert van Empel

Een boek over AI in de klas, met de pedagogische vragen die erbij horen.

Bron · boek

Generatie angststoornis — Jonathan Haidt

Over smartphones, sociale media en het opgroeien van een generatie.

Bron · documentaire

The AI Doc

Documentaire over de ontwikkeling van AI.

Bron · documentaire

The Social Reckoning

Documentaire over de gevolgen van sociale media.

Artikel · Van12tot18

Neemt AI de pedagogische taak over?

Artikel in Van12tot18 over AI en de pedagogische opdracht van de school.