The AI Doc

Wat het betekent voor pedagogiek en onderwijs

Wat mij treft, is het kader. Roher stelt geen technologische vraag, maar een opvoedingsvraag: welke wereld geven we door aan wie na ons komt? Dat is de vraag die Hannah Arendt stelt in ‘De crisis in de opvoeding’. Opvoeden is voor haar het punt waarop we beslissen of we genoeg van de wereld houden om er verantwoordelijkheid voor te nemen, en genoeg van onze kinderen om ze niet aan hun lot over te laten.

Tegelijk laat de film zien hoe die vraag in het publieke debat wordt verdeeld over twee kampen: ondergang of verlossing. Beide verhalen maken van de toekomst iets wat ons overkomt. Voor scholen is dat een valkuil. Leerlingen horen dat AI hun toekomstige werk overneemt, of dat ze AI moeten leren gebruiken om bij te blijven. In beide verhalen zijn ze toeschouwer.

In Mens blijven tussen systemen gaat het om de vraag hoe we mens blijven in systemen die we zelf hebben gebouwd. Deze film maakt zichtbaar hoe weinig mensen daar nu over begrijpen, laat staan beslissen. Een handvol bedrijven houdt elkaar in een race, en de leiders van die bedrijven zeggen voor de camera zelf dat ze hulp nodig hebben om die race te remmen. De gebruiker ‘zwemt in water’ zonder dat ie weer wat ‘water’ is. (Lees mijn boek om deze metafoor te begrijpen)

De film heeft ook zwaktes. Er komen zoveel stemmen voorbij dat je soms niet meer weet wie wat zegt. En de vraag waaróm deze technologie er zo snel moet komen, wordt aan de bedrijven nauwelijks gesteld. Het slot is hoopvol, maar dun.

Toch is het woord apocaloptimist bruikbaar voor het onderwijs. Het beschrijft een houding die we van leraren vragen: de wereld laten zien zoals ze is, ook als ze zorgen baart, en leerlingen toch het vertrouwen geven dat er iets te doen valt. Hoop is dan geen verwachting, maar een manier van handelen.