Film · 2026

The Social Reckoning

Aaron Sorkin

Waar het over gaat

In 2010 vertelde Aaron Sorkin in The Social Network hoe Facebook ontstond. The Social Reckoning gaat over de rekening die daarna kwam. De film is gebaseerd op de Facebook Papers uit 2021. Frances Haugen (Mikey Madison), data-expert in het Civic Integrity Team van Facebook, ziet van binnenuit dat het management weet wat de algoritmes aanrichten. Het bedrijf kiest er toch voor ze niet aan te passen, omdat het verdienmodel rust op maximale betrokkenheid.

Haugen kopieert tienduizenden pagina’s intern onderzoek en zoekt onderzoeksjournalist Jeff Horwitz (Jeremy Allen White) van The Wall Street Journal op. Terwijl het team rond Mark Zuckerberg (Jeremy Strong) het lek probeert te dichten, publiceert de krant een reeks artikelen, onder meer over het effect van Instagram op tieners. De film loopt toe naar Haugens getuigenis voor het Amerikaanse Congres. Het is een juridische en politieke thriller, maar het onderwerp zit in iedere broekzak in de klas.

Bekijk de trailer

“We make body image issues worse for one in three teen girls.”

Interne presentatie van Instagram (2019), gepubliceerd door The Wall Street Journal (2021)

Wat het betekent voor pedagogiek en onderwijs

Wat de film laat zien, is dat de schade van sociale-media-algoritmen niet een onbedoeld bijeffect is van een verder onschuldige technologie. Ze is het gevolg van een keuze: het bedrijf had eigen onderzoek naar wat Instagram met tieners deed, legde dat naast de groeicijfers en liet de groeicijfers zwaarder wegen. De vergelijkingscultuur op sociale media ontstaat niet vanzelf. Ze wordt versterkt door ontwerp. Het bedrijf (Facebook-Instagram-Meta) wist het, had het onderzocht, en koos ervoor niets te veranderen. Dat is voor mij de kern. Voor jongeren voelt een feed als een toevallige stroom berichten. Het is een systeem dat is gebouwd om verontwaardiging, angst en nieuwsgierigheid te prikkelen, omdat dat de schermtijd verlengt.

In mijn boek Mens blijven tussen systemen beschrijf ik hoe twee kleine ontwerpkeuzes uit 2009, de like-knop en de retweet-knop, veranderden hoe jongeren zich tot zichzelf verhouden. Wat je likete, werd input voor wat je daarna zag. Zichtbaarheid werd een maatstaf voor waarde. Zelfexpressie veranderde ongemerkt in zelfoptimalisatie. Ik verwijs daar ook naar Jonathan Haidt, die laat zien hoe vanaf 2010 angst, depressie en eenzaamheid onder jongeren abrupt toenamen, en hoe meisjes daarbij het kwetsbaarst zijn. De Facebook Papers zijn het bewijs van binnenuit bij wat Haidt van buitenaf zag.

“The company’s leadership knows how to make Facebook and Instagram safer, but won’t make the necessary changes because they have put their astronomical profits before people.”

Frances Haugen voor het Amerikaanse Congres, 5 oktober 2021

Voor het onderwijs botst dat frontaal met wat een pedagogische ruimte nodig heeft. Fouten maken moet er veilig zijn. Groei vraagt tijd. Kwetsbaarheid is een voorwaarde voor leren. Leerlingen komen binnen met een aandacht die al verdeeld is voordat de les begint. In mijn boek noem ik aandacht de adem van die pedagogische ruimte. Deze film laat zien wie er verdient aan het wegnemen ervan.

En er is nog een les. Haugen was geen buitenstaander. Ze werkte er. Ze zag wat er gebeurde en besloot dat zwijgen geen optie was. Dat is burgermoed. Het is ook een vraag aan ons. Wat doen wij als we binnen ons eigen systeem zien dat een keuze kinderen schaadt?

Welke vragen roept het op?

Voor leerlingen

Merk je dat berichten die je boos of onzeker maken je aandacht langer vasthouden?
Hoeveel controle heb je zelf over je scroll-gebruik? Is de app ontworpen om je vast te houden? Kan dat uit?
Hoe controleer je of nieuws op sociale media klopt?

Voor ons als school

Weten we welke platforms onze leerlingen gebruiken, en hoe die verdienen?
Welke apps zetten wij zelf in die op dezelfde logica draaien?
En wanneer/waarover spreken wij ons uit?

Wat kunnen we ermee?

Bekijk de film en bespreek daarna niet in de eerste plaats Facebook, maar de eigen feeds. Laat leraren of leerlingen een week bijhouden welke berichten ze het langst vasthouden, en waarom. Maak het verdienmodel zichtbaar: wie betaalt er eigenlijk voor een gratis app?

Gebruik de film óók voor een gesprek over klokkenluiden en burgermoed, en over de grens tussen vrije meningsuiting en desinformatie. Voor ouders kan een avond met de film een ingang zijn naar het gesprek dat Haidt bepleit: over smartphones op school, leeftijdsgrenzen en een kindertijd waarin spelen weer de ruimte krijgt.

Bekijk ook

Boek

Gegevens

Titel	The Social Reckoning
Regie en scenario	Aaron Sorkin
Cast	Mikey Madison (Frances Haugen), Jeremy Allen White (Jeff Horwitz), Jeremy Strong (Mark Zuckerberg), Bill Burr, Wunmi Mosaku, Betty Gilpin, Billy Magnussen
Release	8 oktober 2026 (Nederland), 9 oktober 2026 (Verenigde Staten)
Speelduur	112 minuten
Productie	Columbia Pictures, Alcon Entertainment, The Gotham Group, Escape Artists
Distributie	Sony Pictures Releasing
Budget	$30–42 miljoen
Muziek	Alexandre Desplat
Camera	Jeff Cronenweth
Gebaseerd op	De Facebook Papers (2021) en The Facebook Files van Jeff Horwitz in The Wall Street Journal
Voorganger	The Social Network (David Fincher, 2010)
APA 7	Sorkin, A. (Regisseur). (2026). The social reckoning [Film]. Columbia Pictures; Alcon Entertainment.