Omslag van Vraag het AI van Robbert van Empel
Omslag van Vraag het AI van Robbert van Empel

Boek · 2024 en podcast · 2024

Vraag het AI

Simpel en praktisch leren prompten. Van beginner naar pro.

Robbert van Empel

Waar het over gaat

Vraag het AI is een korte, praktische handleiding voor wie AI ingewikkeld vindt. Robbert van Empel legt in gewone taal uit hoe je een taalmodel de juiste vragen stelt en betere antwoorden krijgt. Met voorbeelden voor alledaagse taken: een e-mail schrijven, een tekst verbeteren, brainstormen. AI is in zijn ogen gereedschap dat iedereen kan leren gebruiken. In 2025 verscheen een Engelse editie, Ask AI: Prompting Made Simple.

Van Empel is geschiedenisdocent op het Teylingen College Leeuwenhorst in Noordwijkerhout. Hij geeft elf jaar les en is al acht jaar digicoach. Hij werkt zonder klassieke methode en heeft een eigen digitale methode gebouwd. Toen het bestuur van zijn stichting na een presentatie over AI vond dat “we hier wat mee moeten”, kreeg hij de leiding over een projectgroep die onderzoekt hoe scholen met AI om moeten gaan. Verbieden, omarmen, of een tussenvariant?

In aflevering 8 van AI: Het pedagogisch appèl zoeken we hem op in zijn school. Collega’s roepen in de lerarenkamer of hij in levende lijve is, of dat dit zijn AI-variant is. De grap heeft een scherpe kant. Uit een enquête op zijn school blijkt dat ongeveer 70 procent van de docenten het nut van AI niet inziet. Van Empel hoort bij de kleine groep die dat wel doet. In het gesprek laat hij zien hoe hij AI inzet, waar hij het juist laat liggen en waarom hij zelf geen smartphone heeft.

“Ik weet wat AI kan en wat het niet kan. En als je dat niet weet, kun je eigenlijk er al niet mee werken.”

Robbert van Empel in AI: Het pedagogisch appèl, aflevering 8 (NIVOZ, 2024), rond 19:40

Wat het betekent voor pedagogiek en onderwijs

Het boek gaat over prompten. Het gesprek gaat over iets anders: over de leraar die beslist wanneer een prompt past en wanneer niet. Dat maakt Van Empel interessant voor de pedagogiek. Niet omdat hij veel tools kent, maar omdat hij laat zien dat het gebruik ervan een afweging is die telkens opnieuw gemaakt moet worden.

De toets in dertig seconden

Op zijn avatar staat het: een toets in dertig seconden. Mijn eerste reactie in het gesprek was niet angst, maar de vrees voor vervlakking. Een paar kennisvragen aftikken met meerkeuze? Zijn antwoord laat zien dat er meer achter zit. Een goede geschiedenistoets vraagt naast feitenkennis vooral historische vaardigheden: betrouwbaarheid, representativiteit, causaliteit, standplaatsgebondenheid. Die heeft hij in een kennisbank voor de AI uitgeschreven, met voorbeeldvragen zoals hij ze zelf zou maken. Het bouwen van die prompt kostte hem ongeveer even lang als het maken van één toets. Daarna leest hij elke uitkomst na. Soms slaat een vraag nergens op. Vaak is hij bruikbaar.

De snelheid zit dus niet in het weglaten van vakmanschap, maar in het vastleggen ervan. Wie niet weet wat een goede geschiedenisvraag is, kan zo’n prompt niet bouwen en de uitkomst niet beoordelen.

Oefenen met een antwoordmodel, leren in het gesprek

Dezelfde prompt krijgen zijn leerlingen. Elke keer ontstaat een andere vraag, met bron en antwoordmodel. Zo hebben ze onbeperkt oefenmateriaal onder dezelfde voorwaarden als de toets. Het belangrijkste deel is volgens Van Empel juist niet AI. Hij loopt rond, gaat naast een leerling zitten en zoekt samen uit of het antwoord klopt. Waarom denk je van wel? Waarom van niet? Voor leerlingen die op hem moeten wachten heeft hij een AI-assistent gemaakt, “een soort Robbert nagemaakt in AI-versie”, zodat ze niet vastlopen in de stof.

Dat onderscheid doet ertoe. Onderzoek laat zien dat leerlingen die met een gewone chatbot oefenen, tijdens het oefenen beter scoren en daarna op de toets slechter. Opdrachten verwerken is niet hetzelfde als leren. Bij Van Empel komt de feedback niet van het systeem, maar uit het gesprek met de leraar. Daar zit het leren.

De diaprojector

Naast AI staat in zijn lokaal een oude diaprojector. Leerlingen moeten renaissancekunst kunnen onderscheiden van middeleeuwse kunst, en hij projecteert de dia’s op de muur zoals hij dat zelf vroeger op school kreeg. Leerlingen kijken er vol fascinatie naar. Dat kan ook met AI, zegt hij, maar hier kiest hij voor het oude apparaat omdat het verwondering wekt. AI is voor hem geen alles-of-niets. “Ik gebruik het op het moment dat ik denk dat het een meerwaarde biedt. En op het moment dat ik denk dat het geen meerwaarde biedt, dan gebruik ik het niet.”

In Mens blijven tussen systemen staat Van Empel daarom voor de tussenvariant. De vraag is niet of iets kan, maar wat de bedoeling van de les is. Het mechanische en het relationele dienen elkaar. Dat is de lemniscaat in de praktijk: eerst de intentie, dan de inrichting, dan het handelen.

Geen smartphone

De opvallendste passage gaat niet over onderwijs. Van Empel, de AI-tovenaar, heeft al tweeënhalf jaar geen smartphone. Hij heeft een Light Phone met een e-inkscherm: bellen, sms, navigatie, podcasts. Achter de smartphone zit volgens hem ook kunstmatige intelligentie, die je zo lang mogelijk wil laten scrollen. Sinds hij hem heeft weggedaan, werkt hij geconcentreerder en heeft hij tijd om een oude racefiets op te knappen. In de trein is hij vaak de enige die omhoog kijkt. “Maar ik weet wat daarachter zit.”

Daar ligt ook zijn pleidooi voor de lerarenopleiding. Verantwoord gebruik van AI hoort erin, juist omdat een eerdere vorm van AI een generatie aan de telefoon heeft gekluisterd. Wie de verleiding kent, kan leerlingen leren ermee om te gaan.

Waar het schuurt

Het gesprek roept ook vragen op die Van Empel zelf benoemt. Hoe zit het met de data van leerlingen? Hij leert ze nooit hun naam of adres in te voeren. Betaalde versies waarin je dataverzameling kunt uitzetten kosten zo’n twintig euro per maand, en niet elke leerling kan dat betalen. Een platform als Magic School geeft iedere leerling dezelfde toegang en de leraar controle. Maar het slaat data op in de Verenigde Staten, en meekijken in wat leerlingen schrijven is ook een vorm van volgen.

Van Empel ziet zijn stijgende gemiddelden op het centraal examen als bevestiging. Dat is begrijpelijk, maar het is ook de taal van een systeem dat vooral telt wat meetbaar is. En wanneer hij zegt dat we steeds minder kennis paraat hoeven te hebben, staat daar zijn eigen praktijk tegenover. Zijn toetsprompt werkt alleen omdat hij het vak door en door kent. Het voorbeeld van de Universiteit Gent dat hij aanhaalt, wijst dezelfde kant op. AI mag volledig worden gebruikt, maar de vaardigheden die een student echt moet beheersen worden apart in de les getoetst. Je moet AI kunnen beoordelen, en dat kan alleen wie zelf weet hoe het moet.

En dan de weerstand. In het gesprek leg ik hem de kritiek van Hartmut Rosa voor: niet alles hoort altijd beschikbaar te zijn. Hang die kaart bij aardrijkskunde op, ruik hem, voel het materiaal. Van Empels diaprojector is daar een antwoord op. Maar de vraag blijft wat er verdwijnt als oefenen onbeperkt, onmiddellijk en moeiteloos wordt.

Waarom het ertoe doet

Het debat over AI in de school gaat vaak tussen voor- en tegenstanders. Van Empel laat zien dat de interessante vragen daartussen liggen. Hij is een uitgesproken voorstander die tegelijk scherp is op verslaving, data en ongelijkheid. Zijn praktijk maakt concreet wat het betekent om regisseur te blijven: AI inzetten waar het ruimte geeft voor het gesprek, en weglaten waar het de verwondering wegneemt.

Voor wie

Voor leraren die willen beginnen met AI en een concreet, vakgebonden voorbeeld zoeken. Voor docenten die sceptisch zijn en willen horen hoe een collega de afweging maakt. Voor digicoaches en schoolleiders die beleid maken over AI. En voor lerarenopleiders, omdat Van Empel precies benoemt wat er volgens hem in de opleiding ontbreekt.

Welke vragen roept het op?

Van Empel laat zien wat een leraar met AI kan. De vragen gaan over wat een school ermee wil.

  1. Wat is de bedoeling van deze les? En helpt AI daarbij, of neemt het iets weg wat alleen in het gesprek ontstaat?
  2. Waar in jouw vak zit het vakmanschap dat je eerst zelf moet beheersen voordat je AI kunt beoordelen?
  3. Wanneer is onbeperkt oefenen leren, en wanneer is het alleen opdrachten verwerken?
  4. Waaraan zie je dat het beter gaat? Aan hogere cijfers, of aan iets wat zich niet laat meten?
  5. Wie van onze leerlingen op onze school kan zich de veilige, betaalde versie veroorloven, en wie niet?
  6. Wat zegt het dat een van de grootste voorstanders van AI in het onderwijs zelf geen smartphone wil?

Wat kunnen we ermee?

Begin bij je vak, niet bij de tool. Schrijf eerst op wat een goede vraag in jouw vak is, welke vaardigheden je toetst en hoe een goed antwoord eruitziet. Dat is de kennisbank waar elke prompt op rust.

Houd de feedback menselijk. Laat AI oefenmateriaal maken, maar bespreek de antwoorden met de leerling. Daar wordt geleerd.

Kies bewust het trage medium. Bepaal per les waar AI ruimte maakt en waar een kaart, een dia of een boek iets doet wat een scherm niet kan.

Leer leerlingen anoniem te werken. Nooit een naam, adres of andere persoonsgegevens in een prompt. Maak dat een les, geen regel.

Kies samen voor gelijke toegang. Bespreek met de sectie of de school welke tools iedereen gelijk toegang geven, zonder dat data buiten Europa belanden.

Bekijk ook

AI: Het pedagogisch appèl · #8

Hoe Robbert van Empel Artificial Intelligence inzet als leraar geschiedenis

Het volledige gesprek, met live demonstraties van zijn tools.

Boek · 2026

Mens blijven tussen systemen

Jan Jaap Hubeek, Telos. Van Empel opent hoofdstuk 5 als voorbeeld van de bewuste tussenvariant.

Bron

Generatie angststoornis – Jonathan Haidt

Waarom een AI-voorstander zijn smartphone wegdoet: Haidt beschrijft wat de schermgerichte kindertijd met aandacht en concentratie doet.

Verder lezen en luisteren

Hubeek, J. J. (2026). Mens blijven tussen systemen. Telos.

Möckelmann, D., Van Empel, R., & De Groot, O. (2025). De AI basisgids voor leraren: Minder werkdruk, meer werkgeluk, betere lessen (2e druk). Zelfuitgave.

Rosa, H. (2022). Onbeschikbaarheid (H. Stegeman, Vert.). Boom. (Oorspronkelijk werk gepubliceerd in 2019)

Verhoeven, C. (2024). Tractaat over het spieken: Het onderwijs als producent van schijn (J. Berding, Inleiding). Telos Uitgevers.

Van Empel, R. (z.d.). Gratis onderwijsprompts.

Gegevens

Boek

TitelVraag het AI: Simpel en praktisch leren prompten. Van beginner naar pro.
AuteurRobbert van Empel
UitgeverZelfuitgave
Jaar2024
Pagina’s119
Engelse editieAsk AI: Prompting Made Simple. Go from Beginner to Pro. (2025; ISBN 9789083575919)
APA 7Van Empel, R. (2024). Vraag het AI: Simpel en praktisch leren prompten. Van beginner naar pro. Zelfuitgave.

Podcast

TitelHoe Robbert van Empel Artificial Intelligence inzet als leraar geschiedenis
SerieAI: Het pedagogisch appèl, aflevering 8
MakerJan Jaap Hubeek, Stichting NIVOZ
Datum17 september 2024
Duurca. 45 minuten
APA 7Hubeek, J. J. (Host). (2024, 17 september). Hoe Robbert van Empel Artificial Intelligence inzet als leraar geschiedenis (Aflevering 8) [Audiopodcast aflevering]. In AI: Het pedagogisch appèl. Stichting NIVOZ. https://nivoz.nl/nl/ai-het-pedagogisch-appel