Wat als je gewoon welkom bent? Een verhaal over pedagogisch meesterschap

13 april 2026

Het is een vrijdagavond en Lorenzo Elstak geeft een jongen een superdure camera mee naar de Coolsingel. Samen met een groep jongeren van jongerenplatform Roffa Takkies gaan ze de metro in. In de trein vraagt Jan Jaap Hubeek aan de jongen waarom hij bij Roffa Takkies zit. Het antwoord is kort en raak: ‘Op school moest ik eerst het vertrouwen winnen. En hier krijg ik gewoon het vertrouwen dat ik het doe.’  En dan, bijna achteloos: ‘Ik heb ook in de jeugdgevangenis gezeten. De docenten dachten van alles over mij. En ik heb nooit vertrouwen gekregen. Hier wel.’  Die avond staat de jongen te shinen.

Op school moest ik eerst het vertrouwen winnen. Hier krijg ik het gewoon.

Twee Rotterdammers, één overtuiging
Lorenzo Elstak is oprichter van IkbenWij, een Rotterdamse stichting die werkt vanuit de beweging van ik naar wij – van individu naar collectief, van meedoen naar mee-ontwikkelen. Mitchel E. Sam-Sin is de drijvende kracht achter Cult North, een kunsteducatiecentrum in Rotterdam-Noord dat zich richt op passieontwikkeling onder jonge, veelal autodidacte makers. Samen startten zij Wi Kulturu, een traject voor jongeren met een Afro-diasporische achtergrond, dat gedurende bijna een jaar plaatsvond in Rotterdam.

Wat hen verbindt is geen programma of methode, maar een grondhouding.

Mitchel: ‘Als niemand anders dat gaat doen, moet iemand die verantwoordelijkheid pakken.’ Lorenzo: ‘Als ik naar die jongeren kijk, zie ik mezelf. En dus geef ik hen de kans die ik zelf ooit had willen krijgen.’

Vanuit stichting NIVOZ volgden Aziza Mayo en ik het traject gedurende een jaar als onderzoekspartner. Wat we zagen en hoorden, verdient een bredere plek in het gesprek over onderwijs en opvoeding.

 ‘Ik zie mezelf in de jongeren. Wat ik heb, hebben andere mensen ook. En wat andere mensen hebben, heb ik ook.’ — Lorenzo Elstak

Vijf waarden die het verschil maken
Het Wi Kulturu-project is een bijzonder recept. Wie goed kijkt, ziet dat de aanpak van Cult North en IkbenWij rust op een klein aantal gedeelde en consequent toegepaste waarden.

Vertrouwen vooraf. Niet eerst bewijzen dat je het waard bent, maar meteen ervaren dat je welkom bent. Lorenzo geeft een stagiair de sleutel van het pand. Mitchel biedt een stageplek aan jongeren die nergens anders terechtkunnen: ‘Kom maar bij ons.’

Gelijkwaardigheid. Coaches en begeleiders positioneren zich niet als experts die weten hoe het moet. Lorenzo over zichzelf: ‘Ik zet mezelf niet boven de groep. Maar ik heb wel een bepaalde verantwoordelijkheid voor de groep.’ Mitchel zoekt mensen die hun eigen kwetsbaarheid kennen: ‘Als ik een bepaalde kwetsbaarheid zie bij mijn potentiële collega’s, dan weet ik al dat ik een goede professional heb.’

Werken vanuit kracht. Niet het probleem centraal, maar de mogelijkheid. Mitchel: ‘In plaats van deze jongeren te benaderen vanuit wat mis is, benaderen we hen vanuit wat mogelijk is.’ Lorenzo formuleert hetzelfde principe iets anders: ‘Ik speel het niet op de man, maar echt op de bal. Dat leer ik ze ook gelijk, want anders gaan ze al snel in een slachtofferrol.’

Culturele trots. De biculturele achtergrond van de jongeren is geen belemmering maar een bron. Wi Kulturu creëert expliciet ruimte voor die gelaagdheid – in gesprekken, in het makerschap, in de keuze voor thema’s.

Community als voorwaarde. Gemeenschap is geen bijproduct van het programma, het ís het programma. Mitchel: ‘We zijn hier niet om samen geld te verdienen, we zijn hier niet om samen een diploma te behalen, we zijn hier om vrij te maken, samen.’

 ‘We beloven niks, we laten het eerder zien.’ — Mitchel Sam-Sin

Waarom dit zo belangrijk is, legt Mitchel zelf uit: ‘Jongeren aan wie al heel veel beloofd is, worden heel wantrouwig. En dat maakt het voor de volgende persoon die er voor je wil zijn nog moeilijker om contact te maken — want dan is het weer iemand die zegt dat die dit en dit en dit gaat doen.’

Wat de jongeren zeggen
We spraken uitgebreid met de deelnemende jongeren van het programma, tijdens maaltijden, bij activiteiten, op straat. Drie ontwikkelingsthema’s keren keer op keer terug: het groeien in makerscompetenties, het ontwikkelen van een positiever zelfbeeld, en het ervaren wat het betekent om echt deel uit te maken van een gemeenschap, de sense of belonging die voor veel van deze jongeren elders zo moeilijk te vinden is.

Een jongere verwoordt het zo: ‘Als ik nu kijk naar hoe mijn leven op dit moment gevormd is, in vergelijking met hoe het eerst was, zie ik nu gewoon veel meer mogelijkheden voor mezelf. Er zijn zoveel wegen die kunnen leiden naar een succesvol of gelukkig leven.’

Opvallend is hoe het gevoel van ergens bij horen, de sense of belonging, doorwerkt buiten het project. Een andere jongere: ‘Als je het gevoel hebt dat je ergens bij hoort, dat je een plekje hebt, dan sta je ook sterker op andere plekken. Wat andere mensen van je vinden is minder belangrijk, want je hebt toch al je voldoening.’

De erkenning die jongeren hier vinden, verschilt fundamenteel van wat zij kennen uit formele leeromgevingen. Niet via cijfers of diploma’s, maar via zichtbaarheid, via het ervaren dat je werk er werkelijk toe doet voor anderen.

 Dit is de eerste keer dat ik mensen van een oudere generatie ook echt de moeite zie doen om ons te begrijpen.

Wat we hiervan kunnen leren
NIVOZ werkt vanuit de overtuiging dat goed begeleiden van jongeren — op school, in de wijk, in een organisatie — begint bij de vraag hoe je hen aanspreekt. Onderwijspedagoog Gert Biesta stelt dat iedere opvoeder de verantwoordelijkheid draagt voor wat hij de gelijkheid van existentie noemt: ieder jong mens gelijkelijk uitnodigen om een ‘zelf’ te zijn, actief en verantwoordelijk in het leven.

Cult North en IkbenWij doen dit niet met grote woorden maar met kleine, consequente keuzes: de camera meegeven, de sleutel in vertrouwen meegeven, de vraag stellen Wie wil jij zijn in plaats van Wat moet jij presteren. Voor iedereen die met jongeren werkt — als docent, coach, jongerenwerker of begeleider — is dat een uitnodiging om de eigen praktijk tegen het licht te houden.

Mitchel: ‘Ik zou willen dat we iets meer zouden durven te experimenteren. Goed luisteren naar wat dit doet met jongeren. En ook luisteren naar de jongeren zelf — want ik denk dat ze vaak de oplossingen hebben. Alleen weten ze het niet altijd zo te formuleren dat we het gelijk snappen.’

Lorenzo voegt daar iets wezenlijks aan toe: het gaat niet om een techniek, maar om wie je als begeleider bent. ‘Je moet het niet doen omdat je denkt dat je goed bent. Je moet het doen omdat je voelt dat je goed bent.’

 ‘Luister ook echt naar de jongeren en zeg het niet als een catchphrase.’ — jongere, Wi Kulturu

Tot slot
Op een avond in het Dokhuis in Rotterdam-Zuid geven de jongeren van Wi Kulturu zichzelf een podium. Met spoken word, fotografie, film en muziek treden ze naar voren, ieder als uniek individu, samen als hechte gemeenschap van jonge makers. Ze hebben de ruimte ingericht, ze hebben het programma gemaakt, ze staan er.

Voor wie daarbij was, was de vraag in de titel van dit artikel geen retorische. Wat als je gewoon welkom bent, niet omdat je iets kunt bewijzen, maar omdat je er bent?

Het antwoord was die avond zichtbaar: jongeren die shinen.

 Als iemand in mij gelooft, dan ga ik ineens presteren.

Voor dit artikel namen Aziza en ik twee afleveringen van de podcast Meesterwerk op, één met Mitchel Sam-Sin van Cult North en één met Lorenzo Elstak van IkbenWij. Beide gesprekken zijn hieronder te beluisteren.

Hoe maken we ruimte voor jongeren om zich thuis te voelen in zichzelf, in het onderwijs en in de wereld? Deze vraag staat centraal in drie masterclasses Sense of Belonging als pedagogische opdracht. Een drieluik voor iedereen die voelt: dit is de kern van mijn werk. Onder leiding van Lorenzo Elstak, Tanja Jadnanansing en Mitchel Sam-Sin onderzoeken we op donderdag 16 april hoe we jongeren kunnen helpen zich thuis te voelen, hun stem te vinden en zich te verbinden. We ervaren, leren en oefenen samen. Meer informatie lees je hier.