Niemand past in één niveau

Goedenavond,

Ik mag van Jolanda Hogewind even een kort moment gebruiken om iets te zeggen.

Allereerst wil ik alle gediplomeerden van harte feliciteren met hun diploma. Ik heb respect dat jullie je door die corona jaren heen hebben geworsteld en zonder uitzonderingsregels een volwaardig diploma hebben behaald. En dat is knap. Ooit was ik leraar in Suriname en daar deden ze een uitspraak die misschien wat ongepast is, maar jullie vanavond tóch wil meegeven: Je diploma is je eerste huwelijk, je verkering, je relatie, die kunnen je later allemaal verlaten, maar je diploma zal altijd bij je blijven.

Maar ik sta hier niet voor jullie, ik sta hier om het IJburg College te bedanken, een hart onder de riem te steken. Ik wil mijn waardering uitspreken voor het feit dat hier vanavond, in deze VWO-groep, driekwart van de leerlingen boven hun advies van de lagere school een diploma ophalen. En dat is aan de leerlingen te danken, máár ook aan het IJburg.

En nee, ik heb het ook wel eens moeilijk gehad met het IJburg. Onlangs kreeg ikzelf nog een mail dat ik op slagen stond. Ik moet je eerlijk zeggen toen ik zelf leerling was, heb ik die mail nooit gekregen, dus ik was er wel blij mee. Maar helaas was de mail niet voor mij bedoeld, maar voor mijn zoon. De communicatie was soms een verbeterpunt, soms was afstemming een verbeterpunt. Er waren dingen die echt beter hadden gekund, of anders. Maar dat is het leven. Geen tram rijdt op tijd, je kunt een ticket voor een vliegtuig of trein boeken die niet blijkt te gaan. Het leven is niet perfect en ik vind dat je met de niet-maakbaarheid van het leven moet leren omgaan. Het IJburg is ooit op een opgespoten zandberg gestart, en heeft de durf en moed gehad om zijn nek uit te steken.

Van alle brede scholen in Amsterdam zijn er weinig meer over. Jullie hebben de durf gehad om alle leerlingen die er in de regio wonen een gezamenlijke plek te bieden.

Dat klinkt heel logisch, maar als je erbij stilstaat is dat echt een vreselijke gedachte.

Ik was op een avond, op het IJburg 2 college, waar Jolanda net gestart was, de wethouder erbij. De boodschap was: Het IJburg 2 en 1 gaan verder samen. Ik heb zelden zo’n dampende massa bij elkaar gezien, en ik heb achteraf spijt dat ik mijn mond gehouden heb. Er waren daar meerdere stemmen die zeiden: “Mijn kind mag niet naar IJburg 1 want daar zitten ‘andere mensen’.”

Wat mij als een film zal bijblijven zijn drie meiden die toen hun vinger opstaken: “Die andere mensen dat zijn wij, jullie hebben het over ons.”

Vanavond neemt iemand zijn VWO diploma in ontvangst die zomaar “onder die andere mensen geschaard had kunnen worden.”

Multatuli schreef in Max Havelaar: “Vanaf de maan gezien zijn wij allemaal even groot.”

Ik wil vanavond alle huidige, voormalige en toekomstige leraren, ik wil Jolanda van het IJburg College danken dat jullie elk mens, elk kind, elke ouder, hebben gepoogd te zien als iemand met potentie, met talent, met ambitie en met mogelijkheden. We zijn echt allemaal gelijk, we hebben soms een andere weg te bewandelen.

Ik wil het IJburg college danken voor jullie moed om andere wegen mogelijk te maken. Het is makkelijker om in een maakbare wereld te geloven. Kijk op straat, lees sociale media, kijk naar de lijn op IJburg, er is een samenleving die zich verwijderd van en zonder elkaar. Jullie hebben de moed en durf gehad die te verbinden. En ja, dat betekent ook dat je geen 99% slagingscijfers hebt zoals op een categoraal gymnasium. Jullie hebben de mens voorop gezet, de mens in de maatschappij, en dat klinkt misschien raar of tegenstrijdig, maar dat vraagt dus durf.

Ik wil jullie danken voor jullie veerkracht. Eens een school met lange rijen voor de deur, vanuit de gehele provincie kwamen ouders hun kinderen op de stoep zetten, een tweede gebouw, een dip, samenvoegen, meerdere artikelen in het parool. Ik wil het niet over de journalistieke waarde van artikelen hebben, maar ik weet het effect van media.

Ik wil het IJburg en zeker Jolanda danken om jullie veerkracht dat jullie door zijn gegaan en zijn gaan zoeken, zoeken naar doorlopende leerlijnen, zoeken naar verbindingen.

En toen er onlangs brand bij een school in de buurt was, was het IJburg de eerste die haar hand uitstak: “Kom maar hier, wij helpen jullie.”

Ik heb dat artikel in de krant Het Parool gemist. Een school die door veel ouders wordt vermeden, als eerste de helpende hand toesteekt als het moeilijk is. Dat is volgens mij het voorbeeld dat wij in ons huidige tijdperk nodig hebben.

Ik wil het IJburg als laatste bedanken voor het vertrouwen. In jullie onderwijs, dat ook in het toekomstige montessori-onderwijs verankerd zit vertrouwen als een belangrijk fundament. En ik wil dat vertrouwen met een voorbeeld illustreren. Ik mocht als ouder meedoen bij de afronding van een project, en ik zat tegenover Mohammed. Het project was binnenstebuiten, en Mohammed presenteerde hoe het menselijke lichaam in elkaar zit, en toen hij vertelde hoe hij gevormd was sprak hij: Mijn moeder is heel katholiek en komt uit de binnenlanden van Suriname, ze kon goed leren en mocht naar Nederland naar school, maar om school te betalen had ze vele baantjes. Ze werkte ‘savonds tot laat in de schoonmaak, daar leerde zij mijn vader kennen. Mijn vader komt uit de hoge Atlas in Marokko, hij kon niet lezen, was niet naar school geweest, maar verdiende geld voor zijn familie. Ze werden verliefd en ik ben nu hier. Thuis hebben wij altijd feest want wij vieren alle islamitische en katholieke feesten, en dat zijn er een hoop. Maar die verschillende werelden verwarren mij ook als ik eerlijk mag zijn. Daarom ben ik gaan rappen om mijn emoties een plek te geven, mijn leraar begrijpt mij en en nu is Nederlands mijn favoriete vak op school.

Ik wil het IJburg bedanken dat zij niet denken dat kinderen machines zijn waar je kennis in stopt, maar dat leren en vorming een ingewikkeld en moeilijk proces is én dat zij het hebben aangedurfd te vertrouwen en te blijven geloven in de kracht van de samenleving, dat we elkaar tegenkomen, op de gang tijdens de pauze, en dat er niemand is die in één niveau past. Alle niveaus bij en met elkaar geeft ruimte om ieders eigen route mogelijk te maken.

Dat leren een kwetsbaar en pijnlijk proces is, en dat jullie dat in al die jaren, met vallen en opstaan, met hobbels en tegenspoed, hebben voorgeleefd en zijn blijven geloven in deze jongvolwassenen. Ik gun de afgestudeerden een mooi en schitterend leven en ik hoop dat als het even tegenzit dat zij van het IJburg geleerd hebben dat veerkracht, een belangrijk wapen tegen perfectie is.

IJburg dankjewel.