Bronnen
Pedagogische bronnen
Boeken, films, documentaires en artikelen die het pedagogisch denken voeden. Bij sommige bronnen lees je ook citaten, wat ze betekenen voor het onderwijs en welke vragen ze oproepen.
Veel van deze bronnen heb ik gebruikt bij het schrijven van mijn boek Mens blijven tussen systemen (Telos, 2026). Ze vormen de achtergrond van dat boek: over opvoeding en onderwijs, over technologie en AI, en over de vraag hoe we mens blijven in de systemen die we zelf bouwen. Hier deel ik ze, zodat je zelf verder kunt lezen.
Daarnaast houd ik hier nieuwe, actuele titels bij, voor verder onderzoek en voor andere thema’s. Geen uitgebreide boekverslagen, maar korte notities: waar een boek over gaat en wat je ermee zou kunnen in je eigen praktijk.
Nieuwste eerst
Alle bronnen
-

Handelen vanuit bedoeling is een gedeelde opgave
Wouter Modderkolk onderzocht hoe leraren op vrijescholen voor voortgezet onderwijs handelen vanuit bedoeling. Dat lukt als intentie, ontwerp en ontmoeting samenhangen, en…
-

Nooit meer slapen — Marleen Stikker
Marleen Stikker bouwt met oso.social aan open sociale media en pleit voor publieke digitale infrastructuur. Voor het onderwijs is dat een vraag…
-

Opgejaagd — Jennifer Pettersson
In de VPRO-serie Opgejaagd onderzoekt de Zweedse Jennifer Pettersson het Nederlandse onderwijs en de kinderopvang. Een ouder die van buiten kijkt, maakt…
-

The AI Doc
Een aanstaande vader vraagt aan de makers van AI in wat voor wereld zijn kind opgroeit. Een documentaire die een technologische vraag…
-

The Social Reckoning
In 2010 vertelde Aaron Sorkin in The Social Network hoe Facebook ontstond. The Social Reckoning gaat over de rekening die daarna kwam.
-

“Waar afstand betekenis krijgt, groeit verbinding”
Jayani Masthoff over de afstand tussen Colombo en een Limburgs dorp, en over de vraag waar het verhaal van een kind begint.
-

In de schaduwen van morgen — Johan Huizinga
Johan Huizinga zag in 1935 een cultuur die nooit zoveel wist en toch steeds slechter oordeelde. Een diagnose die in de klas…
-

We moeten spelen — Rob Martens
Rob Martens over spel als de natuurlijke manier van leren, en hoe het onderwijs die motivatie vaak ondermijnt.
-

Radicale rechtvaardigheid — Nani Jansen Reventlow
Mensenrechtenadvocaat Nani Jansen Reventlow over een toekomst waarin iedereen werkelijk vrij en gelijk is, en waarom die nu kan beginnen.
-

Generatie angststoornis — Jonathan Haidt
Haidt laat zien hoe smartphones en sociale media de spelgerichte kindertijd vervingen door een schermgerichte. Voor het onderwijs is dat een vraag…
-

Technic and Magic — Federico Campagna
De Italiaans-Britse filosoof Federico Campagna stelt dat we gevangen zitten in een werkelijkheidssysteem dat hij Technic noemt. Dat is geen beschrijving van…
-

Quaco: het slavernijverleden door de ogen van een kind.
Quaco is een jongen die rond 1770 aan de westkust van Afrika uit zijn dorp wordt ontvoerd en op een slavenschip naar…
-

Tools for Conviviality — Ivan Illich
Ivan Illich vraagt wanneer een werktuig de mens dient, en wanneer de mens het werktuig gaat dienen.
-

The Machine Stops — E.M. Forster
E.M. Forster schreef in 1909 over een mensheid die via schermen leeft en volledig afhankelijk is van de Machine.
-

Chatten met Napoleon — Barend Last en Thijmen Sprakel
Barend Last en Thijmen Sprakel over wat generatieve AI betekent voor leraren, met voorbeelden uit de klas en aandacht voor ethiek en…
-

Tacit and Explicit Knowledge — Harry Collins
Harry Collins over wat we weten zonder het te kunnen zeggen, en waarom collectieve kennis moeilijk over te dragen is op machines.
-

To Save Everything, Click Here — Evgeny Morozov
Evgeny Morozov over solutionisme: de neiging om elk maatschappelijk vraagstuk met een app te willen oplossen.
-

An Enquiry Concerning Human Understanding — David Hume
David Hume over wat we kunnen weten: al onze ideeën komen voort uit ervaring, en ons geloof in oorzaak en gevolg rust…
-

Homo Deus — Yuval Noah Harari
Yuval Noah Harari over een toekomst waarin algoritmes ons beter kennen dan wijzelf, en wat dat betekent voor het geloof in de…
-

Homo ludens — Johan Huizinga
Johan Huizinga over de spelende mens: spel is ouder dan cultuur, en cultuur ontstaat in en als spel.
-

Reize naar Surinamen – John Stedman
Het achttiende-eeuwse ooggetuigenverslag waaruit we de namen van tot slaaf gemaakten in Suriname kennen, en dat dwingt tot de vraag wie de…
-

The Montessori Method — Maria Montessori
Maria Montessori beschrijft haar eerste Casa dei Bambini: een voorbereide omgeving waarin kinderen vanuit eigen activiteit leren.
-

Dictionnaire philosophique — Voltaire
Voltaires zakwoordenboek tegen fanatisme, bijgeloof en onverdraagzaamheid: een wapen voor wie zelf wil leren denken.
-

Hannah Arendt — Ann Heberlein
Ann Heberlein vertelt het leven van Hannah Arendt aan de hand van twee thema’s die haar bepaalden: liefde en kwaad.